Gemeente Utrecht onderzoekt samen met SoftwareOne verantwoorde AI-toepassingen

SoftwareOne, een vooraanstaande wereldwijde leverancier van software en cloudoplossingen, maakt vandaag bekend dat zij samen met de Gemeente Utrecht werken aan Large Language Model-toepassingen die routinetaken van ambtenaren overnemen. Dankzij deze LLM-toepassingen zullen medewerkers van de gemeente meer tijd overhouden voor kwalitatieve dienstverlening.

Gemeenten staan voor de uitdagende opgave om hun dienstverlening op peil te houden met minder middelen. Generatieve AI-oplossingen kunnen deze situatie verlichten, want ze dragen bij aan efficiënter werken en betere ondersteuning van medewerkers. De focus bij de gemeente Utrecht ligt op standaard bedrijfsprocessen die worden geautomatiseerd en waarbij vrije tekst wordt verwerkt met behulp van verschillende oplossingen (Agents, LLM, analytics, ML). Dit heeft geleid tot een werkend prototype, dat grote hoeveelheden vrije tekst zelfstandig kan structureren, analyseren en samenvatten. De output wordt vervolgens beoordeeld door een medewerker. 

Ling-Po Shih, strategisch data-analist bij de Gemeente Utrecht, legt uit: “Digitale assistenten worden ingezet ter ondersteuning bij routinematige informatieverwerking. De mogelijke efficiëntiewinst verschilt per toepassing en wordt per casus beoordeeld. Ambtenaren blijven verantwoordelijk voor de uiteindelijke besluiten, de systemen leveren uitsluitend toetsbare en herleidbare suggesties. De inzet van digitale assistenten vindt plaats binnen de geldende kaders voor transparantie, privacy, ethiek én de medezeggenschapsrechten zoals vastgelegd in de WOR.” 

Ethische toets en controlelagen
De gemeente hanteert een zorgvuldig proces voor de inzet van generatieve AI. “Vooraf is een U‑thiek‑assessment uitgevoerd om de ethische en maatschappelijke impact te beoordelen. Daarnaast zijn meerdere controlemechanismen ingericht, waaronder menselijke beoordeling (human‑in‑the‑loop), periodieke audits en automatische kwaliteitscontroles, zodat de werking van het systeem voortdurend toetsbaar blijft. Het blijft van belang dat onze collega’s zich te allen tijde bewust zijn van het verantwoord en effectief gebruik van AI-technologieën”, zegt Shih.

Om ook het perspectief van inwoners en medewerkers mee te nemen, zijn bestuurskundestudenten van de Universiteit Utrecht uitgenodigd om mee te denken over begrijpelijke en verantwoorde communicatie rond AI-toepassingen. De gemeente is ervan overtuigd dat de voordelen van AI alleen duurzaam zijn als deze gepaard gaan met duidelijke governance-afspraken en voortdurende aandacht voor ethiek en transparantie.

Blik op de toekomst
Binnen gemeentelijke organisaties zijn er veel processen met een repetitief karakter die in aanmerking komen voor AI-ondersteuning. Shih licht toe: De gemeente heeft op een prettige manier samengewerkt met SoftwareOne aan de verantwoorde inzet van generatieve AI. De focus ligt op toepassingen die routinematige taken van medewerkers efficiënter kunnen maken of vereenvoudigen, waar dat aantoonbaar mogelijk is. Ook wordt onderzocht hoe AI kan worden ingezet voor leer- en ontwikkeltrajecten, bijvoorbeeld door middel van simulaties waarin medewerkers veilig kunnen oefenen met realistische situaties. Deze mogelijkheden worden stap voor stap verder verkend op basis van evaluaties en toetsing aan de geldende kaders.”